વીજપ્રવાહ અને વિચારપ્રવાહ...થોડી સરખામણી

ઈલેક્ટ્રિશિયનના થેલામાં રહેલાં રંગબેરંગી વાયરોના જોડાણથી વીજપ્રવાહની એક સર્કિટ બને છે, જ્યારે વિવિધ રંગબેરંગી શબ્દોના જોડાણથી હું વિચાર પ્રવાહની સર્કિટ બનાવું છું.

દીવાલમાં કન્સીલ્ડ કરેલાં વાયરમાં દોડતાં ઈલેક્ટ્રોનના વાયરાથી સર્જાતો વીજપ્રવાહ જેમ જોઈ શકાતો નથી એમ જ મસ્તિષ્કના આવરણમાં છુપાયેલા દિમાગમાં દોડતાં શબ્દકણોથી સર્જાતો મારો વિચારપ્રવાહ બહારના લોકો જોઈ શકતા નથી, પણ આ વીજપ્રવાહ અને વિચાર પ્રવાહની બીજાને કરંટ આપવાની અને શૉક લગાડવાની ક્ષમતા લગભગ એક જેવી જ છે. ;)  વીજપ્રવાહ તો સ્વિચબૉર્ડ પરની સ્વિચ દબાવવાથી શરૂ થાય છે, પણ મારા વિચારપ્રવાહને સક્રિય કરતી ચાંપ કોણ દબાવે છે એ હું ચાંપતી નજર રાખવા છતાં હજી સુધી જાણી શક્યો નથી.

વીજ પ્રવાહને ઓહ્મનો નિયમ (Ohm's Law) લાગુ પડે છે, જ્યારે હું શબ્દપ્રવાહમાં વહી જાઉં છું અને જાતને ભૂલી જાઉં છું ત્યારે મને ૐનો નિયમ લાગુ પડે છે.

ઈલેક્ટ્રિકલ શૉક ન લાગે તે માટે સલામતી ખાતર અર્થિંગ દ્વારા વીજપ્રવાહને જમીનની અંદર ઉતારવો પડે છે, પરંતુ ક્યારેક એવું બને છે ખરું કે મારા મનનો વિચારપ્રવાહ સામી વ્યક્તિને સમજાયા વિના એના માથા ઉપરથી પસાર થઈ જાય છે.

વપરાશ વિના લાંબો સમય પડી રહેલાં પ્લગનાં કાણાંઓમાં ઘણી વખત ભમરી દર બનાવે છે એ રીતે વપરાશ વિના પડી રહેલા જડ દિમાગમાં પૂર્વગ્રહોની ડમરી ઉડતી હોય છે. 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

नि:स्वार्थ प्रेम की परिभाषा (जोगिन्दर तिवारी)

Speaker 1 : जोगी जी!  Speaker 2: हाँ भाई।  Speaker 1: लोग बहुत बोलते हैं कि मां बाप भगवान का रूप होते हैं और जो माँ का प्रेम होता है वो नि:स्वार्थ प्रेम होता है और आप तो पर नि:स्वार्थ प्रेम की कुछ अलग ही परिभाषा देते हैं कि आप बोलते हैं कि जो स्वयं को जानता है वही नि:स्वार्थ प्रेम होता है।  Speaker 2: मैं आपको एक कहानी सुनाता हूँ। एक बार हॉस्पिटल में क्या होता है? एक महिला होती है उसको बच्चे का जन्म होता है तो वो अपने बच्चे को उठा कर के छाती से लगाकर एकदम रो रही होती है बिल्कुल प्रेम में एकदम आंसू बहा रही होती है। इतने में डॉक्टर अंदर आता है। डॉक्टर बोलता है आपका बच्चा वो नहीं, वो दूसरा वाला है। आपने गलत बच्चा उठा लिया। वो माँ फटाक से उस बच्चे को छोड़ती है और वो दूसरे वाले को जाकर उठा लेती है। तो ये क्या हुआ?  नि:स्वार्थ प्रेम था ना उसका तो। उसमें स्वार्थ था ही नहीं तो ऐसा क्यों किया? और यह पता है ना आपको कि एक माँ है उसके पास में बच्चा है जिसको वो गले से लगाकर घूम रही है। वो देख रही है कि उसमें बरसात में, ठंड में, गर्मी में, दूसरा बच्चा एक छोटा सा वो भूखा वहाँ पे पड...
Read more

દ્રૌપદી વસ્ત્રાહરણ અંગે કૃષ્ણ-અર્જુન સંવાદ

 હાલમાં કોલકતાની એક હૉસ્પિટલમાં એક મહિલા ડૉક્ટર સાથે થયેલ બળાત્કાર અને હત્યાના હિચકારા કૃત્યની દેશ આખામાં ચર્ચા છે ત્યારે આ આખા મામલા અંગે મહાભારત ટીવી શ્રેણીમાં કૃષ્ણ અને અર્જુન વચ્ચે દ્રૌપદીના વસ્ત્રાહરણ અંગે સંવાદનો એક વિડીયો મળ્યો એ વિડીયો અહીં મૂક્યો છે અને હિન્દીમાં એનું લિપ્યંતરણ (transcription) રજૂ કર્યું છે.  अर्जुन: तो क्या द्रौपदी वस्त्रहरण पर मुझे क्रोध नहीं आना चाहिए था , केशव ? कृष्ण: यह निर्णय तो स्वयं तुम्हें लेना है , पार्थ! किंतु द्रौपदी वस्त्रहरण केवल तुम्हारी व्यक्तिगत समस्या नहीं है , पार्थ! जो समाज इंद्रप्रस्थ की पटरानी महाराज द्रुपद की पुत्री और पांडवों की पत्नी द्रौपदी के वस्त्रहरण पर चुप रह गया वो समाज भला किसी साधारण नारी के मान सम्मान की क्या रक्षा करेगा ? द्रौपदी वस्त्रहरण एक सामाजिक समस्या है , पार्थ! एक सामाजिक समस्या है और यह तुम्हारा कर्तव्य है कि तुम उन शक्तियों को नष्ट करने के लिए युद्ध करो , जो किसी द्रौपदी का वस्त्रहरण कर सकती हैं। ये शक्तियां समाज की शत्रु हैं , पार्थ! और जो महापुरुष इस युद्ध में उन शक्तियों के पक्ष में हैं , उनसे युद्...
Read more

શાસ્ત્રીય સંગીતના રાગો વિશે સપાટી પરનાં અવલોકનો

બરવા એ સાંજનો દેસી રાગ છે. ગૌડ સારંગ એ બપોરનો બિહાગ છે. દેશકર એ સવારનો ભૂપાલી છે. માલકૌંસમાં કોમળ નિષાદને શુદ્ધ કરવાથી ચંદ્રકૌંસ મળે છે. ચંદ્રકૌંસમાં રિષભ ઉમેરતાં કૌશિક રંજની નામનો રાગ મળે છે. કોઈપણ રાગ કૌંસ તરીકે ક્વૉલિફાઇ થઈ શકે તે માટે એ રાગમાં રિષભ વર્જિત હોવો ફરજિયાત છે, જેમકે માલકૌંસ ચંદ્રકૌંસ, જોગકૌંસ, ભાવકૌંસ. ભાવકૌંસ રાગને પંચમ, ભિન્ન ષડજ, હિંડોલી અને કૌશિકધ્વનિ પણ કહેવામાં આવે છે. માત્ર એક નિષાદના ફરકથી પટદીપ અને ભીમપલાસી રાગો એકબીજાથી બહુ અલગ પડી જાય છે. પટદીપમાં ધૈવત પડતો મૂકવાથી મધુરંજની નામનો રાગ મળે છે. દેશકરમાં રિષભ અને ધૈવતને કોમળ કરવાથી વિભાસ રાગ મળે છે. દુર્ગામાં રિષભ અને ધૈવતને કોમળ કરવાથી ગુણકલી રાગ મળે છે. સા, ગ અને પ એમ માત્ર ત્રણ સૂરો ધરાવતો દુર્લભ અને ગાવામાં અત્યંત કઠિન એવો માલશ્રી રાગ છે. મારુ બિહાગમાં કોમળ નિષાદનો ઉપયોગ કરવાથી વાચસ્પતિ રાગ મળે છે. ચંપાકલી અને વાચસ્પતિમાં એક જેવા સૂરો લાગે છે. ફરક એટલો છે કે ચંપાકલીમાં અવરોહમાં ગાંધાર અને વાચસ્પતિમાં અવરોહમાં રિષભ પર વધારે ભાર મૂકવામાં આવે છે. દેશકર અને ભૂપાલીના સૂરો સમાન છે પરંતુ દેશકરમાં શુદ્ધ ધૈવત પર વ...
Read more