Nehal kumar

જૂનાગઢ જિલ્લાનાં કોડીનારમાં 16 ઇંચ વરસાદ વરસે છે અને ક્યાંક કોઈ કોડીલી નારના હૈયામાં કામનાઓનો વરસાદ વરસે છે. જ્યારે અમારા શહેરમાં ઝરમર વરસાદ વરસે છે ત્યારે એવું લાગે છે કે પૃથ્વી પરના તૃષાતુર પુરુષોને તૃપ્ત કરવા માટે સ્વર્ગમાંથી ઈન્દ્રની અપ્સરાઓ સુરાહીઓ ભરીને અમૃતનો છંટકાવ કરી રહી છે. બીજી તરફ, જ્યારે ચેરાપુંજી બ્રાંડ મુશળધાર વરસાદ પડતો હોય ત્યારે એવું લાગે છે કે યમદૂતો ઉપરથી મોટાં મોટાં ટેન્કર ઠાલવી રહ્યાં છે. વરસાદ એટલે એવી સીઝન જેમાં ક્રિકેટની મેચોને બદલે ટિટોડી ક્યાં કેટલી ઊંચાઈએ ઈંડા મૂકે છે એના પર સટોડિયાઓ સટોસટ સટ્ટો રમવા માંડે છે. આખું વર્ષ છાંટોપાણી કરવા માટે ચાન્સ મારતા લિકર-લોલુપ ગુજરાતીઓ માટે વરસાદમાં છાંટોપાણીનો અર્થ બદલાઈ જાય છે. વરસાદના પાણી ભરાયા હોય એવા રસ્તાઓ પર ચાલતાં કે વાહન હંકારીને જતી વખતે આપણાં પર જે છાંટા ઊડે છે એ છાંટોપાણી કહેવાય છે. વરસાદમાં બે ચીજો પૂરબહારમાં ખીલે છે: જમીન પર કીચડ-કાદવ અને ભીંજાતી સ્ત્રીઓનું માર્દવ! બંને એકસરખો ઉપદ્રવ કરે છે. કીચડ બહારથી કપડાંને મલિન કરે છે. સ્ત્રીનું માર્દવ ભીતરનાં દિલને બુઝાવી ન શકાય એવા દવની બેચેનીમાં તલ્લીન ...

આજના ગુજરાત સમાચારમાં ફિલ્મી ગોસિપને ફાળવવામાં આવેલા પાન પર એક સમાચારમાં વિદ્યા બાલનનું કટાક્ષકથન વાંચ્યું કે, "(પ્રસાર) માધ્યમોએ મને 10 મહિનામાં 10 વાર ગર્ભવતી બનાવી!" ફિલ્મી હસ્તીઓનાં અફેર, હવાફેર અને જીવનમાં થતાં હેરફેરમાં પ્રચાર માધ્યમોને અસાધારણ રસ પડતો હોય છે. આ સમાચાર વાંચીને લાગ્યું કે ગામના મોઢે જેમ ગળણું બાંધી શકાતું નથી એમ અખબારો દ્વારા જેને ઉત્તેજન આપવામાં આવે છે એવી ગોસિપને ફિલ્ટર કરી શકાતી નથી. માધ્યમો ગમે તેવા સિંગલ લોકોને ડેટિંગ કરતાં હોવાનું બતાવી શકે છે, ડેટિંગ કરનારા લોકો પરણી ગયાં એવા સમાચાર ઉપજાવી શકે છે અને પરીણિત સ્ત્રીને કોઈપણ તબીબી પુષ્ટિ કે સત્તાવાર નિવેદન વિના ગર્ભવતી બનાવી શકે છે! (જાણે સપનામાં કોઈ પેથોલોજીસ્ટ એમને પ્રેગનન્સિ માટેના યુરિન ટેસ્ટના પૉઝિટિવ પરિણામો બતાવી ગયો હોય!) પ્રચાર માધ્યમો ગંભીરતાથી માહિતીની ખરાઈ કરવાના બદલે નાના બાળક જેવું વર્તન કરીને સ્ત્રીને પ્રેગ્નન્ટ બનાવી દે છે! માધ્યમોએ ફેલાવેલી અફવાઓના સ્પર્મ કાઉન્ટથી વારંવાર કાલ્પનિક ગર્ભાવસ્થા પ્રાપ્ત કરનારી જાણીતી અભિનેત્રીઓમાં એન્જેલીના જોલી, લેડી ગાગા, જેનિફર એનિસ્ટન બાદ હવે  વિદ્ય...

Long ago since I had read praises about India's 10th Prime Minister P V Narasimha Rao - in a Gujarati general knowledge magazine Safari and in an article by a popular columnist Jay Vasavada - for his commendable work of ushering in much-needed economic reforms during 1991 to 1996 in a nation ravaged with financial crisis, The Insider - a fictional account of Rao's journey through Indian politics - had been added to a never-ending pipeline of my reading wishlist. In April 2014, amid high temperature campaign for the 16th Lok Sabha elections, my interest in going through literature that provides political insight reached its peak. Hence, one fine day I ordered The Insider in mid-April 2014, delivered to me by the Flipkart within 3 to 4 days. Although I haven't read  The Outsider by Albert Camus yet, I was keen on going through mammoth book of fictional political memoir divided into 60 chapters and a short epilogue comprising of 833 pages ! Having started reading the boo...

અમે પાકા મકાનમાં રહેતાં કાચા કાનના લોકો... અમે પાકા મકાનમાં રહેતાં અધકચરા વિચારવાળા લોકો... અમે પાકા મકાનમાં પાકી ગણત્રીઓ કરનારા લોકો... અમે પાકા મકાનમાં કાચા ફળોને ઘાસમાં પકવતા લોકો... અમે પાકા મકાનમાં એકબીજાને કાચા ને કાચા ખાઈ જતાં લોકો... અમે પાકા મકાનમાં કાચ જેવી પળે કાચી સેકંડે નિર્ણય લઈ લેતાં લોકો.. અમે પાકા મકાનમાં ઉપરથી ચકચકાટ અને અંદરથી કચકચાટના લોકો... અમે પાકા મકાનમાં કાચુંપાકું ખાઈ લેનારા કાચાંપોચાં લોકો... અમે પાકા મકાનમાં સાચુંખોટું માપનારા ને કાચું કાપનારા લોકો... અમે પાકા મકાન બનાવીને સંબંધોને જમીનદોસ્ત કરતાં લોકો... અમે પાકા મકાનમાં કાપાકાપ કરનારા લોકો... અમારા પાકા મકાનનું નામ છે BBC...  ના, British Broadcasting Corporation નહીં પરંતુ Bitching and Bickering Corporation !!

બેકારી...બેરોજગારી...Unemployment. કૉલેજના ઉંબરા બહારથી નીકળ્યા પછી અને દુનિયાદારીના પગથિયા ચડવાની શરૂઆત કર્યા પછી આ અવસ્થાની કામચલાઉ ઝપટમાં કોણ નહીં આવ્યું હોય? તમારામાં ક્ષમતા છે એવો વિશ્વાસ બધા આપતાં હોય પણ નોકરી આપવાની કે અપાવવાની મમતા કોઈ બતાવતું ન હોય એવી સ્થિતિને બેકારી કહે છે. મા-બાપ પર લાંબા સમય સુધી અવલંબિત રહેવું પડતું હોય એવી પરાવલંબી ભારતીય સમાજ વ્યવસ્થામાં પ્રથમ વખત જાતે કમાયેલાં પૈસા કેટલો બધો આનંદ આપે છે! દસેક વર્ષ પહેલાં બેરોજગારીના કામચલાઉ, દિશાહીન તબક્કામાં લખેલી એક કવિતા પ્રસ્તુત છે: કોઇ કહે છે એને રૅઝ્યુમી પણ બેકારી છે બિલકુલ ગ્લૂમી કોઇ કહે છે એને સી.વી. બેકારીની કડવાશ છે મારે પીવી કોઇ કહે છે એને બાયો-ડેટા નોકરી જલ્દી શોધ મારા બેટા! કોઇ કહે છે એને પ્રોફાઈલ મળે એમાં માત્ર સ્માઇલ સ્માઇલ કોઇ કહે છે એને સિલૂઍટ ભટકે એમાં બેકારોનાં પ્રેત નામ-રૂપ જૂજવાં અંતે તો ઍપ્લાય ઍન્ડ ઍપ્લાય બટ નો રિપ્લાય!

ઈલેક્ટ્રિશિયનના થેલામાં રહેલાં રંગબેરંગી વાયરોના જોડાણથી વીજપ્રવાહની એક સર્કિટ બને છે, જ્યારે વિવિધ રંગબેરંગી શબ્દોના જોડાણથી હું વિચાર પ્રવાહની સર્કિટ બનાવું છું. દીવાલમાં કન્સીલ્ડ કરેલાં વાયરમાં દોડતાં ઈલેક્ટ્રોનના વાયરાથી સર્જાતો વીજપ્રવાહ જેમ જોઈ શકાતો નથી એમ જ મસ્તિષ્કના આવરણમાં છુપાયેલા દિમાગમાં દોડતાં શબ્દકણોથી સર્જાતો મારો વિચારપ્રવાહ બહારના લોકો જોઈ શકતા નથી, પણ આ વીજપ્રવાહ અને વિચાર પ્રવાહની બીજાને કરંટ આપવાની અને શૉક લગાડવાની ક્ષમતા લગભગ એક જેવી જ છે. ;)  વીજપ્રવાહ તો સ્વિચબૉર્ડ પરની સ્વિચ દબાવવાથી શરૂ થાય છે, પણ મારા વિચારપ્રવાહને સક્રિય કરતી ચાંપ કોણ દબાવે છે એ હું ચાંપતી નજર રાખવા છતાં હજી સુધી જાણી શક્યો નથી. વીજ પ્રવાહને ઓહ્મનો નિયમ (Ohm's Law) લાગુ પડે છે, જ્યારે હું શબ્દપ્રવાહમાં વહી જાઉં છું અને જાતને ભૂલી જાઉં છું ત્યારે મને ૐનો નિયમ લાગુ પડે છે. ઈલેક્ટ્રિકલ શૉક ન લાગે તે માટે સલામતી ખાતર અર્થિંગ દ્વારા વીજપ્રવાહને જમીનની અંદર ઉતારવો પડે છે, પરંતુ ક્યારેક એવું બને છે ખરું કે મારા મનનો વિચારપ્રવાહ સામી વ્યક્તિને સમજાયા વિના એના માથા ઉપરથી પસાર થઈ જાય...